خاموش نشدن یا یکسره کار کردن دستگاه تصفیه آب خانگی از رایجترین مشکلات کاربران سیستمهای RO یا همان اسمز معکوس است. در حالت عادی دستگاه باید بعد از پر شدن مخزن، در مدت حدود نیم تا دو ساعت خاموش شود، اما اگر ساعتها روشن بماند، هم به پمپ و قطعات برقی آسیب میزند و هم نشاندهنده وجود یک ایراد در سیستم است. در این راهنما علتهای اصلی خاموش نشدن دستگاه را به زبان ساده بررسی میکنیم و یک مسیر عیبیابی مرحله به مرحله ارائه میدهیم تا هم خودتان بهتر مشکل را تشخیص دهید و هم بدانید چه زمانی باید از یک تکنسین متخصص کمک بگیرید.
©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©
چه زمانی روشن ماندن دستگاه طبیعیه و چه زمانی ایراده؟
©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©
قبل از هر چیز باید بین حالت طبیعی کارکرد و حالت غیرطبیعی تفاوت قائل شویم. وقتی مخزن تحت فشار دستگاه در حال پر شدن است، پمپ و شیر برقی روشن میمانند و این وضعیت تا تکمیل حجم مخزن طبیعی است؛ بسته به فشار آب ورودی، ظرفیت پمپ و حجم مخزن، این فرایند معمولاً بین ۳۰ دقیقه تا حدود ۲ ساعت طول میکشد. اگر بعد از پر شدن مخزن، دستگاه خاموش شد و دوباره فقط زمانی روشن شد که از شیر برداشت آب استفاده کردید، سیستم از نظر منطقی سالم است. اما اگر دستگاه بدون برداشت آب ساعتها روشن بماند، یا حتی وقتی مخزن پر است و شیر برداشت بسته، همچنان پمپ روشن است و بدنه دستگاه داغ شده، به احتمال زیاد یکی از قطعات برقی یا مسیر آب دچار مشکل شده است.
©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©
مهمترین علل خاموش نشدن دستگاه تصفیه آب خانگی
©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©
طبق تجربه تعمیرکاران و آموزشهای فنی سایتهای تخصصی تصفیه آب، چند علت اصلی برای خاموش نشدن دستگاه RO مطرح است:
۱. مشکل فشار و مخزن تحت فشار
یکی از شایعترین دلایل یکسره کار کردن دستگاه، پایین بودن فشار پمپ و یا تنظیم نبودن فشار هوای مخزن است. اگر فشار هوای داخل مخزن از حد استاندارد کمتر باشد، مخزن هیچوقت «پر» احساس نمیشود و سوئیچ فشار بالا فرمان خاموش شدن را دریافت نمیکند. در منابع تخصصی توصیه میشود فشار مخزن (وقتی کاملاً خالی از آب است) معمولاً حدود ۷ تا ۱۰ psi تنظیم شود تا دستگاه بتواند به موقع خاموش شود.
۲. خرابی یا گرفتگی فیلتر ممبران
در بسیاری از مقالات، خرابی یا گرفتگی ممبران بهعنوان مهمترین علت خاموش نشدن یا دیر خاموش شدن دستگاه معرفی شده است؛ اگر روزنههای ممبران مسدود شوند، آب تصفیهشده تولید نمیشود و عملاً آب ورودی از مسیر فاضلاب خارج میشود، در حالی که دستگاه همچنان در تلاش برای پر کردن مخزن است و خاموش نمیشود. در این حالت معمولاً دبی آب خروجی بسیار کم یا نزدیک به صفر است، ولی پمپ مدام کار میکند و صدای آن شنیده میشود.
۳. خرابی سوئیچ فشار بالا (هایپرشر)
سوئیچ فشار بالا وظیفه دارد وقتی مخزن پر شد و فشار به حد مشخص رسید، برق پمپ را قطع کند. اگر این سوئیچ گیر کند، بسوزد یا کالیبراسیون خود را از دست بدهد، دستگاه متوجه پر شدن مخزن نمیشود و پمپ همچنان روشن میماند. بعضی منابع تأکید میکنند که قبل از تعویض سوئیچ، باید مطمئن شد فشار مخزن و سنسور پایین درست کار میکنند، تا تعویض بیمورد انجام نشود.
۴. خرابی سوئیچ فشار پایین (لوپرشر)
سوئیچ فشار پایین در ورودی دستگاه نصب میشود و وقتی فشار آب شهری قطع یا خیلی کم شود، برای جلوگیری از سوختن پمپ، دستگاه را خاموش میکند. اگر این سوئیچ خراب باشد و نتواند افت فشار را تشخیص دهد، ممکن است دستگاه حتی بدون آب ورودی هم مدام کار کند که هم خطر سوختن پمپ را بالا میبرد و هم سبب خاموش نشدن دستگاه میشود. همچنین اختلال در عملکرد این سوئیچ میتواند باعث روشن و خاموش شدن مداوم و غیرطبیعی دستگاه شود.
۵. نشتی در مدار فشار بالا
- اگر در مسیر بعد از ممبران تا مخزن، نشتی قابل توجه وجود داشته باشد، فشار مدار بالا نمیرود و سوئیچ فشار بالا فرمان قطع را دریافت نمیکند. این نشتی میتواند در اتصالات هوزینگ ممبران، شیلنگها، اتصالات نزدیک مخزن یا حتی خود مخزن باشد.
۶. خرابی شیر برقی
شیر برقی در بیشتر دستگاههای RO وظیفه قطع و وصل کردن آب ورودی به دستگاه را بر عهده دارد. اگر شیر برقی گیرکرده یا خراب باشد و نتواند جریان آب را درست قطع کند، ممکن است سیستم به شکل نادرست تحت فشار قرار گیرد و پمپ به صورت غیرعادی کار کند و دستگاه دیر خاموش شود.
۷. کمبود فشار پمپ یا سوختن جزئی آن
اگر پمپ تصفیه آب بهدلیل کارکرد طولانی یا نوسانات برق دچار ضعف شده باشد و فشار کافی برای عبور آب از ممبران تولید نکند، دستگاه برای مدت طولانیتری در حالت پر کردن مخزن باقی میماند و خاموش شدن آن به تأخیر میافتد، یا اصلاً به نقطه فشار قطع نمیرسد. در منابع عیبیابی پمپ تصفیه، سوختن جزئی پمپ، خرابی سیمپیچ، گیرکردن پروانه یا افت کارایی بهعنوان عوامل مهم مطرح شده است.
©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©
مسیر عیبیابی مرحله به مرحله
(چِکلیست عملی)
©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©
مرحله ۱: بررسی رفتار دستگاه در حالت عادی
- شیر برداشت را کاملاً ببندید و ۵ تا ۱۰ دقیقه صبر کنید.
- اگر دستگاه پس از این زمان خاموش شد، احتمالاً مشکل از فشار مخزن یا تنظیم سوئیچهاست و نه از نشتی جدی.
- اگر بعد از این زمان همچنان پمپ روشن بود، به مراحل بعد بروید.
مرحله ۲: بررسی مخزن و فشار آن
- شیر مخزن را ببندید و دستگاه را از برق بکشید.
- مخزن را از سیستم جدا کنید و آب آن را از طریق شیر خروجی خالی کنید تا سبک شود.
- با یک تلمبه یا گیج فشار، فشار هوای پشت مخزن را اندازه بگیرید؛ اگر خیلی کمتر از حدود ۷–۱۰ psi بود، با تلمبه آن را تنظیم کنید.
- مخزن را دوباره وصل کنید و دستگاه را روشن کنید و رفتار خاموش شدن را بررسی کنید.
مرحله ۳: بررسی نشتیها در مدار فشار بالا
- تمام اتصالات بعد از ممبران تا مخزن را از نظر نشتی، چکه یا خیس شدن چک کنید؛ نشتی فشار مدار را پایین نگه میدارد و اجازه خاموش شدن نمیدهد.
- وضعیت دیافراگم مخزن را هم بررسی کنید؛ اگر مخزن آب نگه نمیدارد یا سبک و سنگین شدن غیرعادی دارد، احتمال خرابی دیافراگم وجود دارد.
مرحله ۴: تست ممبران
- اگر میزان آب خروجی از شیر برداشت بسیار کم است و همزمان آب زیادی از شیلنگ فاضلاب خارج میشود، احتمال گرفتگی یا خرابی ممبران زیاد است.
- در این حالت، معمولاً تعویض ممبران تنها راه حل است؛ منابع تخصصی تصفیه آب تاکید میکنند که ممبران معیوب علاوه بر افت کیفیت تصفیه، میتواند باعث یکسره کار کردن دستگاه هم شود.
مرحله ۵: بررسی سوئیچ فشار بالا (هایپرشر)
- اگر بعد از تنظیم فشار مخزن و اطمینان از نبود نشتی، دستگاه همچنان خاموش نمیشود، احتمال خرابی سوئیچ فشار بالا جدی است.
- برای تست دقیق نیاز به مولتیمتر و تجربه فنی است؛ معمولاً در این حالت بهتر است کار به تکنسین سپرده شود تا سوئیچ تست و در صورت نیاز تعویض شود.
مرحله ۶: بررسی سوئیچ فشار پایین (لوپرشر) و شیر برقی
- اگر دستگاه در زمانی که آب شهری قطع است یا فشار آن بسیار پایین است همچنان روشن میماند، سوئیچ فشار پایین را از نظر عملکرد باید بررسی کرد.
- همچنین خرابی شیر برقی میتواند باعث رفتار غیرعادی جریان آب و تأخیر در خاموش شدن دستگاه شود؛ منابع تخصصی این قطعه را هم در لیست عیوب محتمل خاموش نشدن دستگاه ذکر میکنند.
مرحله ۷: ارزیابی وضعیت پمپ
- اگر پمپ بیش از حد داغ شده یا مدتهای طولانی روشن مانده، احتمال آسیب جدی به آن وجود دارد.
- سوختن یا ضعف پمپ هم میتواند باعث شود دستگاه هرگز به فشار قطع نرسد و خاموش نشود. در این موارد، تست آمپر، صدا و لرزش پمپ میتواند به تشخیص کمک کند و معمولاً تعویض پمپ راهحل نهایی است.
©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©
چه کارهایی را خودمان انجام دهیم و چه زمانی حتماً تکنسین لازم است؟
©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©
کارهایی که کاربر عادی میتواند انجام دهد
- چک کردن ظاهری نشتیها و محکم بودن اتصالات (بدون زیادهروی در سفت کردن).
- بستن شیر مخزن، بررسی رفتار دستگاه بعد از چند دقیقه، و روشن/خاموش کردن ساده.
- در صورت داشتن تلمبه و کمی تجربه، تنظیم فشار مخزن بر اساس راهنمایی (۷–۱۰ psi وقتی مخزن خالی است).
- تمیز کردن محیط اطراف دستگاه و اطمینان از اینکه دستگاه در فضایی خشک و خنک است.
مواردی که بهتر است حتماً تکنسین بررسی کند
- مشکوک بودن به خرابی ممبران، سوئیچ فشار بالا یا پایین، شیر برقی یا خود پمپ.
- هر حالتی که دستگاه بیش از حد داغ شده، بوی سوختگی میآید، یا پمپ لرزش و صدای غیرعادی دارد.
- خرابی دیافراگم مخزن و نیاز به تعویض آن.
- نیاز به تست برق، مولتیمتر و باز کردن مدار الکتریکی دستگاه.
©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©
نکات پیشگیرانه برای جلوگیری از مشکل
©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©
- تعویض به موقع فیلترهای پیشتصفیه و ممبران طبق توصیه تولیدکننده؛ گرفتگی فیلترها، مهمترین عامل فشار غیرعادی و کارکرد طولانی دستگاه است.
- بررسی دورهای فشار مخزن و تنظیم آن هر چند ماه یکبار، مخصوصاً اگر افت دبی یا تغییر در رفتار خاموش/روشن دستگاه حس شد.
- چک کردن اتصالات و شیلنگها از نظر نشتی و عدم سفت کردن بیش از حد اتصالات پلاستیکی که خود میتواند منجر به ترک و نشتی شود.
- در صورت مشاهده یکسره کار کردن دستگاه، تا زمان رسیدن تکنسین، بهترین کار این است که دستگاه را از برق بکشید تا از آسیب بیشتر به پمپ و قطعات جلوگیری شود.
جمعبندی
خاموش نشدن دستگاه تصفیه آب خانگی همیشه یک ایراد است و نباید آن را نادیده گرفت؛ این مشکل معمولاً از ترکیب چند عامل مثل پایین بودن فشار مخزن، خرابی ممبران، ایراد در سوئیچ فشار بالا یا پایین، نشتیها یا خرابی شیر برقی و پمپ به وجود میآید. با یک مسیر عیبیابی مرحله به مرحله میتوان بخش زیادی از علت را تشخیص داد و تصمیم گرفت کدام بخش توسط خود کاربر قابل بررسی است و کجا باید حتماً از یک متخصص کمک گرفت. رعایت سرویس دورهای، تنظیم فشار مخزن و تعویض بهموقع فیلترها، بهترین راه برای جلوگیری از تکرار این مشکل و افزایش عمر پمپ و قطعات دستگاه است.
دیدگاه خود را بنویسید